ខ្មែរចាប់ផ្ដើមមានជំលោះសាសនាតាំងពី សម័យអង្គរមកម្លេះ
បច្ចុប្បន្នខ្មែរយើងកំពុងប្រកាន់យកជំនឿលើ សាសនាព្រហ្ម និងសាសនាព្រះពុទ្ធបូកបញ្ចូលគ្នា យើងអាចសង្កេតមើលតាមរយៈ ពិធីនានា ក្នុងសង្គមខ្មែរដូចជាការដុតធូប ពិធីសូត្រមន្ត ពិធីមង្គលការ (ពិធីកាត់សក់) និងពិធីឡើងផ្ទះ និងពិធីជាច្រើនទៀត។
ទាំងនេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាយើងមិនមែនគោរពពុទ្ធសាសនាតែមួយមុខនោះទេ។ កាលពីអំឡុងដែលខ្ញុំបានទៅលេងនៅខេត្តសៀមរាបខ្ញុំបានដឹងអំពី រឿងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនដែលនិយាយអំពី ជម្លោះសាសនាក្រោយសម័យអង្គរ។
បច្ចប្បន្នេះយើងអាចសង្កេតនៅតាមប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនដូចជាប្រាសាទ តាព្រហ្ម ប្រាសាទ បន្ទាយក្ដី និងមួយចំនួនទៀត ឃើញថានៅលើជញ្ជាំងសិលា មានស្នាមប្រហោង និងខូង និង រូបចម្លាក់ព្រះពុទ្ធបដិមា ជាច្រើនត្រូវបានកាត់ក្បាល និង គាស់ចេញពីជញ្ជាំង។

ផ្ទាំង របស់ អង្គការ ស្រាវជ្រាវ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល ខ្ញុំ កំពុងអាន
តាមអ្វីដែលខ្ញុំបានអាននៅលើផ្ទាំងប្រកាសដែលបង្ហាញដោយអង្គការមួយជួយលើគម្រោងស្រាវជ្រាវនៅ ប្រាសាទបន្ទាយក្ដី បានបង្ហាញអោយដឹង កាលពីមុនសម័យអង្គរប្រទេសខ្មែរយើងបានគោរពតាមលិទ្ធិពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែក្រោយមក ប្រពន្ធរបស់ព្របាទជ័យវរ្ម័នទី៧ គឺព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ដែលសាស្ត្រាចារ្យ និងជានារីដែលមានស្នាដៃជាច្រើន ទ្រង់បានផ្លាស់ជំនឿពីព្រហ្មសាសនា មកជឿលើ ពុទ្ធសាសនាវិញ ហើយជាអ្នកផ្ដួចផ្ដើមអោយសាងសង់វត្តអារាមជាច្រើនចាប់ពីពេលនោះមក។
ចំណែកព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ទ្រង់បានអនុវត្តន៍តាមព្រះមហេសីរបស់ទ្រង់ដោយជឿលើព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយក៏មានលាយជាមួយព្រហ្មញ្ញសាសនាខ្លះៗផងដែរ។ ប៉ុន្តែលុះសម័យក្រោយៗ បន្ទាប់ពីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ទ្រង់សុគតទៅ នគរខ្មែរចាប់ផ្ដើមមានជម្លោះសាសនា ដោយពួកនាម៉ឺនមន្ត្រីធំ ព្រះគ្រូ និងថ្នាក់ដឹកនាំផ្សេង ស្អប់ពុទ្ធសាសនា ដូចនេះពួកគេចាប់ផ្ដើមកម្ទេចរូបបដិមាករផ្សេងៗ រូបសំណាក់ព្រះពុទ្ធរាប់ពាន់ ត្រូវបានកាត់ក្បាល ខ្លះវាយកម្ទេច ខ្លះទៀតត្រូវបានយកទៅកប់ចោលក្នុងដី។
កាលពីអំឡុងឆ្នាំ ២០០៤ មានអង្គការមួយបានបង្កើតគម្រោងស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រនៅឯប្រាសាទបន្ទាយក្ដី ឃើញថានៅខាងខ្លោងទ្វាច្រកចូលនៃប្រសាទពួកគេបានជីកដីប្រវែងប្រហែលជា ២ម៉ែត្របួនជ្រុង និងមានជម្រៅប្រហែលជា ២ម៉ែត្រកន្លះដោយយកបានរូបព្រះពុទ្ធដែលគាស់ចេញពីជញ្ជាំងដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះ ចំនួនជិត៤០០បដិមាករ។ ក្នុងនោះមានរទាំងរូបដែលសង់ចេញពីថ្ម ពីលង្ហិន និងពីស្ព័នជាដើម។
ដូចនេះវាបញ្ជាក់អោយឃើញច្បាស់ណាស់ថា ខ្មែរយើងតាំងពីសម័យមុនក៏ធ្លាប់មានជម្លោះសាសនា និងប្រកាន់លើជំនឿផងដែរ កាលនោះពុទ្ធសាសនាបានហូរចូលមកស្រុកខ្មែរតាមឥទ្ធពលរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា តែប្រជាជនមួយចំនួនស្អប់ពុទ្ធសាសនាណាស់ ក្រោយមកខ្មែរក៏ចាប់ផ្ដើមជឿលើពុទ្ធសាសនា ដោយមានលាយលំជាមួយព្រហ្មសាសនា តែសម័យបច្ចប្បន្ននេះវិញ រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ ហើយក៏មានសាសនាផ្សេងបានហូរចូលមកស្រុកខ្មែរ ដូចជាសាសនាអិស្លាម កាតូលិក សាសនាគ្រិស្ត អីជាដើម។ តែទោះជាបែបនេះក្ដីក៏វាជំនឿរបស់បុគ្គលរៀងៗខ្លួនយើងមិនអាច ប្រឆាំងលើសិទ្ធសម្រេចរបស់ពួកគេ ឬហាមឃាត់អ្វីឡើយ សំខាន់បំផុតគឺ សាមគ្គីគ្នា គោរពច្បាប់ យោគយល់ ដើម្បីការរីកចម្រើនប្រទេសជាតិទើបជាការល្អ។ ខ្ញុំសាម៉ាឌី! ចប់៕









Very good, good
អត្ថបទល្អពិរោះគួរអោយចាប់អារម្មណ៍តែសរសេរពាក្យ”ឥទ្ធិពល”ខុសហើយនៅមានឃ្លាមួយទៀតត្រង់”
ក្រោយមកខ្មែរក៏ចាប់ផ្តើមជឿរលើពុទ្ធសាសនា ដោយមានលាយលំជាមួយ ពុទ្ធសាសនា…”
ហេតុអីបងមិនសរសេរថាមានលាយលំជាមួយនឹងព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញទៅខ្ញុំគិតថាវាត្រូវជាង។
អគុណសម្រាប់មតិនេះខ្ញុំបានកែប្រែរួចហើយ